ก้มหยิบของแค่นิดเดียว แต่หลังเสียวแปลบ แล้วอาการปวดก็ร้าวลงไปถึงน่องหรือปลายเท้า นั่งนานก็ปวด ไอจามก็จี๊ด ถ้าเป็นแบบนี้ นี่อาจไม่ใช่แค่ปวดหลังธรรมดา แต่เป็นสัญญาณของ หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท
หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทคืออะไร
หมอนรองกระดูกเป็นเหมือนเบาะรองรับแรงกระแทกระหว่างข้อกระดูกสันหลังแต่ละข้อ ข้างในเป็นเจลนิ่ม ๆ ห่อหุ้มด้วยเปลือกที่เหนียว เมื่อใช้งานหนักหรือเสื่อมตามอายุ เปลือกนี้อาจฉีกหรือปลิ้น ทำให้เจลด้านในดันออกมากดทับเส้นประสาทที่อยู่ใกล้ ๆ จึงเกิดอาการปวด ชา หรืออ่อนแรงตามมา
พบบ่อยที่สุดที่หลังส่วนล่าง (เอว) และรองลงมาคือคอ สาเหตุที่พบบ่อยคือ
- ยกของหนักหรือบิดตัวผิดท่า
- นั่งทำงานนาน ๆ ท่าเดิมซ้ำ ๆ
- หมอนรองกระดูกเสื่อมสภาพตามอายุ
- น้ำหนักตัวมาก สูบบุหรี่ หรือขาดการออกกำลังกาย
อาการที่ควรสังเกต
หมอนรองกระดูกส่วนเอว
- ปวดหลังช่วงล่าง ร้าวลงสะโพกและขา (ที่คนมักเรียกว่า “ปวดร้าวลงขา”)
- ชาหรือรู้สึกเหมือนมีเข็มแทงที่ขาหรือปลายเท้า
- ขาอ่อนแรง เดินแล้วเท้าตก
- อาการแย่ลงเวลานั่งนาน ก้ม ไอ หรือจาม
หมอนรองกระดูกส่วนคอ
- ปวดคอ ร้าวลงไหล่ แขน และนิ้วมือ
- มือชา หยิบจับของไม่ถนัด แขนอ่อนแรง
อาการเตือนที่ต้องไปโรงพยาบาลทันที
- ขาสองข้างอ่อนแรงลงเรื่อย ๆ
- ชารอบอวัยวะเพศหรือก้น
- ปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ออก หรือกลั้นไม่ได้
อาการกลุ่มนี้อาจหมายถึงเส้นประสาทถูกกดทับรุนแรง ยิ่งรอนาน โอกาสฟื้นตัวยิ่งลดลง
วินิจฉัยอย่างไร
แพทย์จะซักประวัติและตรวจร่างกาย เช่น กำลังกล้ามเนื้อ ความรู้สึก รีเฟลกซ์ และการยกขาตรง หากสงสัยว่าเป็นหมอนรองกระดูก มักส่งตรวจ MRI เพื่อดูตำแหน่งและความรุนแรงของการกดทับ ซึ่งเห็นรายละเอียดได้ชัดกว่าเอกซเรย์ธรรมดา
แนวทางการรักษา
ข่าวดีคือผู้ป่วยส่วนใหญ่ ไม่ต้องผ่าตัด อาการมักดีขึ้นได้ภายในไม่กี่สัปดาห์ถึงสองสามเดือน เมื่อดูแลถูกวิธี
- รักษาแบบไม่ผ่าตัด
- ปรับพฤติกรรม หลีกเลี่ยงการยกของหนัก ก้ม หรือบิดตัวแรง ๆ แต่ไม่จำเป็นต้องนอนนิ่งทั้งวัน เพราะการขยับตัวเบา ๆ ช่วยให้ฟื้นเร็วกว่า
- ใช้ยาลดปวด ลดอักเสบ และยาคลายกล้ามเนื้อตามที่แพทย์สั่ง
- กายภาพบำบัด ช่วยลดปวดและฝึกกล้ามเนื้อแกนกลางลำตัวให้แข็งแรง
- ฉีดยาเฉพาะจุดรอบเส้นประสาท ในรายที่ปวดมากและยังไม่ตอบสนองต่อยา
- การผ่าตัด
แพทย์จะพิจารณาเมื่อ
- รักษาแบบไม่ผ่าตัดอย่างเต็มที่แล้วแต่ยังปวดมาก
- กล้ามเนื้ออ่อนแรงมากหรือแย่ลงเรื่อย ๆ
- มีอาการเตือนที่กล่าวไปข้างต้น
มีเทคนิคแผลเล็ก เช่น การผ่าตัดผ่านกล้องเอ็นโดสโคป ที่เจ็บน้อยและฟื้นตัวไว แต่การเลือกวิธีขึ้นอยู่กับตำแหน่งและความรุนแรงของแต่ละคน ต้องให้แพทย์ประเมินเป็นรายบุคคล
ป้องกันไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำ
- ยกของโดยย่อเข่า ไม่ก้มหลังยกของ
- ลุกยืดเส้นทุก 30–60 นาที หากต้องนั่งทำงานนาน
- ออกกำลังกายเสริมความแข็งแรงของหลังและหน้าท้องสม่ำเสมอ
- ควบคุมน้ำหนัก และงดสูบบุหรี่
ปวดแบบไหน ควรไปพบแพทย์กระดูกและข้อ
ถ้าปวดหลังร้าวลงขา หรือปวดคอร้าวลงแขน และอาการไม่ดีขึ้นภายใน 1–2 สัปดาห์ ควรไปตรวจให้รู้สาเหตุ ยิ่งตรวจเร็วก็ยิ่งรักษาง่าย และผู้ป่วยส่วนใหญ่กลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติโดยไม่ต้องผ่าตัด
หมอปรัชญ์ กระดูกและข้อ ผ่าตัดส่องกล้อง
docpudscope.com
TikTok: @docpud_ortho
YouTube: @docpud
Facebook: กำลังดี คลินิกกระดูกและข้อ
